ซัมซุงหนุน “ทีมยอดมะยม” ต่อยอด AI พลิกโจทย์เกษตรกร สู่ระบบให้อาหารปลาอัจฉริยะ

ซัมซุงเดินหน้าสนับสนุนนวัตกรรุ่นใหม่ผ่านโครงการ Samsung Solve for Tomorrow ต่อยอดผลงานของ “ทีมยอดมะยม” จากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ปทุมธานี หนึ่งใน 10 ทีมสุดท้ายของการแข่งขันปี 2568 จากผลงาน “Ompok Feeder” เครื่องให้อาหารปลาชะโอนอัตโนมัติ สู่การพัฒนา “Smart Fish Feeding System” ระบบให้อาหารปลาอัจฉริยะที่นำเทคโนโลยี AI มาใช้ติดตามและวิเคราะห์คุณภาพน้ำในบ่อแบบเรียลไทม์ มุ่งแก้ปัญหาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ลดความเสี่ยงจากการสูญเสีย และช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำเกษตรให้กับชุมชน

จุดเริ่มต้นของนวัตกรรมมาจากการศึกษาปัญหาการเลี้ยงปลาชะโอน ซึ่งกรมประมงส่งเสริมให้เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจทางเลือก โดยในปีงบประมาณ 2568 มีเป้าหมายเพิ่มปริมาณการผลิตลูกพันธุ์ปลาชะโอนอีก 10% จากปีก่อน หรือประมาณ 5.35 ล้านตัว เพื่อรองรับความต้องการของเกษตรกรที่เพิ่มขึ้น การบริหารจัดการฟาร์มให้มีประสิทธิภาพจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้เกษตรกรสามารถต่อยอดอาชีพและสร้างรายได้จากการเพาะเลี้ยงได้อย่างยั่งยืน

จากการลงพื้นที่ศึกษาข้อมูล ทีมยอดมะยมพบว่า “การให้อาหาร” เป็นหนึ่งในปัญหาสำคัญของผู้เลี้ยงปลาชะโอน เพราะหากให้อาหารมากเกินไปจะทำให้ต้นทุนเพิ่มขึ้น ขณะที่การให้อาหารไม่เพียงพอหรือไม่เหมาะสมกับพฤติกรรมปลา อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดพฤติกรรมกินกันเองและทำให้อัตราการรอดลดลง โดยข้อมูลจากนักวิชาการกรมประมงที่ทีมรวบรวมพบว่า การเลี้ยงปลาชะโอนให้มีอัตราการรอดถึง 60% ถือว่าประสบความสำเร็จแล้ว สะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายในการจัดการฟาร์มและความจำเป็นในการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยลดความสูญเสีย

ทีมจึงนำความรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) และระบบสมองกลฝังตัว (Embedded System) มาพัฒนา “Ompok Feeder” โดยใช้กล้องบันทึกภาพและให้ AI วิเคราะห์พฤติกรรมของปลา ก่อนนำข้อมูลไปควบคุมการปล่อยอาหารโดยอัตโนมัติให้เหมาะสมกับพฤติกรรมที่ตรวจพบ ช่วยลดปัญหาการให้อาหารเกินความจำเป็นและเพิ่มความแม่นยำในการจัดการอาหารภายในบ่อ

สำหรับการพัฒนาต้นแบบระยะแรก ทีมรายงานผลทดสอบโมเดล AI ด้วยเทคโนโลยี YOLO ว่ามีค่า F1-Score อยู่ที่ 90.8% สะท้อนประสิทธิภาพของโมเดลในการตรวจจับตามเงื่อนไขการทดสอบของทีม และกลายเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญในการนำองค์ความรู้ที่ได้ไปพัฒนาระบบให้ครอบคลุมปัญหาการเพาะเลี้ยงมากยิ่งขึ้น

นายกฤษณพงศ์ หล้าพรหม นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/5 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ปทุมธานี หนึ่งในสมาชิกทีมยอดมะยม กล่าวว่า จุดเริ่มต้นของโครงการเกิดจากความต้องการนำความรู้ด้าน AI ที่เรียนมาใช้แก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน โดยเฉพาะปัญหาการเลี้ยงปลาที่มีความเสี่ยงจากการกินกันเองและส่งผลต่อต้นทุนของเกษตรกร

การพัฒนาโครงการทำให้สมาชิกในทีมได้เรียนรู้ทั้งการสร้างและพัฒนา AI การแก้ไขปัญหา ตลอดจนการทำงานร่วมกัน สิ่งสำคัญคือการได้เห็นว่าองค์ความรู้ในห้องเรียนสามารถนำมาต่อยอดเป็นนวัตกรรมที่ช่วยเหลือผู้คนได้จริง โดยทีมหวังว่าผลงานจะสามารถนำไปใช้งานในภาคเกษตรได้ในอนาคต และช่วยให้เกษตรกรมีรายได้และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

จาก Ompok Feeder สู่ Smart Fish Feeding System ขยายโจทย์จากอาหารสู่คุณภาพน้ำ

การเข้าร่วมกระบวนการบ่มเพาะภายใต้โครงการ Samsung Solve for Tomorrow เปิดโอกาสให้ทีมยอดมะยมได้ลงพื้นที่ศึกษาปัญหาของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงปลาดุกในจังหวัดปทุมธานีเพิ่มเติม และพบว่า นอกจากการจัดการอาหารแล้ว “คุณภาพน้ำ” ยังเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการเพาะเลี้ยง ทั้งในด้านการเกิดโรคและการตายของปลา ซึ่งอาจสร้างความเสียหายและเพิ่มความเสี่ยงต่อการขาดทุนให้กับเกษตรกร

ทีมยังได้รับข้อมูลและคำแนะนำจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืด จังหวัดปทุมธานี เพื่อนำองค์ความรู้มาประกอบการพัฒนานวัตกรรมให้ตอบโจทย์การใช้งานจริงมากขึ้น ก่อนขยายแนวคิดจากเครื่องให้อาหารปลาอัตโนมัติไปสู่ “Smart Fish Feeding System” หรือระบบให้อาหารปลาอัจฉริยะ ที่ผสานการควบคุมการให้อาหารเข้ากับการติดตามและวิเคราะห์คุณภาพน้ำภายในบ่อแบบเรียลไทม์

ระบบดังกล่าวเชื่อมต่อกับแอปพลิเคชันบนโทรศัพท์มือถือ ช่วยให้เกษตรกรติดตามข้อมูลและสถานะของบ่อได้สะดวกขึ้น พร้อมวางแนวทางนำ AI มาวิเคราะห์และคาดการณ์ความเสี่ยงด้านคุณภาพน้ำและการเกิดโรคของปลา เพื่อให้เกษตรกรมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจและสามารถวางแผนดูแลบ่อได้อย่างเหมาะสม โดยไม่ได้จำกัดการใช้งานเฉพาะปลาชะโอน แต่ยังมุ่งขยายแนวทางไปสู่การเพาะเลี้ยงปลาน้ำจืดชนิดอื่นได้ด้วย

ปัจจุบันทีมยอดมะยมพัฒนาต้นแบบระบบหลักครบทั้ง 3 ส่วนแล้ว ได้แก่ เครื่องให้อาหารปลาอัตโนมัติสำหรับอาหารเม็ด ระบบ AI สำหรับตรวจสอบและวิเคราะห์คุณภาพน้ำ และแอปพลิเคชันบนโทรศัพท์มือถือสำหรับติดตามข้อมูลและสถานะการทำงานของระบบ ขณะนี้อยู่ระหว่างการทดสอบในบ่อพลาสติก ก่อนขยายไปสู่การติดตั้งและทดลองใช้งานในบ่อดินของเกษตรกรเป็นขั้นตอนต่อไป

ตลอดกระบวนการพัฒนา ทีมได้รับการสนับสนุนจากเมนเทอร์และผู้เชี่ยวชาญ ทั้งด้านการสร้างนวัตกรรมและการวางโมเดลธุรกิจ ควบคู่กับการนำข้อมูลจากเกษตรกรและผู้เชี่ยวชาญในพื้นที่มาปรับปรุงผลงานอย่างต่อเนื่อง ทำให้เยาวชนได้เรียนรู้ตั้งแต่การค้นหาปัญหา การออกแบบเทคโนโลยี ไปจนถึงการพัฒนานวัตกรรมที่คำนึงถึงความต้องการของผู้ใช้งานจริง รวมถึงแนวทางในการทำให้เกษตรกรสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากระบบได้ในระยะยาว

พัฒนาการจาก Ompok Feeder สู่ Smart Fish Feeding System จึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มฟังก์ชันให้กับเครื่องให้อาหารปลา แต่เป็นการขยายมุมมองในการแก้ปัญหาภาคเกษตร จากการจัดการอาหารไปสู่การบริหารจัดการฟาร์มอย่างเป็นระบบ โดยมีข้อมูลและเทคโนโลยี AI เป็นเครื่องมือสนับสนุนการตัดสินใจ

ความสำเร็จของทีมยอดมะยมยังสะท้อนแนวทางของซัมซุงในการส่งเสริมศักยภาพเยาวชนผ่านโครงการ Samsung Solve for Tomorrow ภายใต้พันธกิจ “Together for Tomorrow, Enabling People” ที่มุ่งเปิดพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่ได้นำความรู้และความคิดสร้างสรรค์มาพัฒนาเป็นนวัตกรรมเพื่อสังคม พร้อมเชื่อมโยงการเรียนรู้เข้ากับปัญหาในชีวิตจริง เพื่อสร้างเทคโนโลยีที่ไม่เพียงตอบโจทย์ผู้ใช้งาน แต่ยังมีส่วนช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตและสร้างโอกาสให้ชุมชนไทยเติบโตได้อย่างยั่งยืน