จุฬาฯ ชูโมเดลรับมือ “ฝนสุดขั้ว” ดันข้อมูลน้ำสู่แผนบริหารความเสี่ยงระดับประเทศ

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยศูนย์กันก่อนท่วม คณะวิศวกรรมศาสตร์ จัด WATER RESILIENCE FORUM 4/2026 เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ระดมนักวิชาการ ภาคธุรกิจ และผู้กำหนดนโยบาย แลกเปลี่ยนแนวทางรับมือความเสี่ยงด้านน้ำจากภาวะโลกรวน เปิดตัวข้อมูลจำลองฝนสุดขั้วในกรุงเทพฯ ความละเอียด 5 × 5 กิโลเมตร พร้อมเสนอเปลี่ยนแนวคิดจาก Water Risk สู่ Water Economy เชื่อมข้อมูล วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีสู่การเตรียมพร้อมระดับประเทศ

ความเสี่ยงด้านน้ำกำลังกลายเป็นโจทย์สำคัญของเมือง เศรษฐกิจ และภาคธุรกิจ เมื่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้ฝนตกหนักแบบสุดขั้วเกิดขึ้นได้รุนแรงและซับซ้อนมากขึ้น การบริหารจัดการน้ำจึงไม่อาจรอให้เกิดภัยแล้วจึงแก้ไข แต่ต้องอาศัยข้อมูล การคาดการณ์ และการวางแผนล่วงหน้าอย่างเป็นระบบ

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยศูนย์กันก่อนท่วม (Water Resilience Center) คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ จัดเวที WATER RESILIENCE FORUM 4/2026 ภายใต้หัวข้อ THE TRUTH OF WATER “รู้ทันน้ำ รู้ทันอนาคต” และแนวคิด THE WORLD IS ADAPTING “เมื่อโลกต้องอยู่กับน้ำ เราจะอยู่กับน้ำอย่างไร” เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ณ ห้อง SX Grand Plenary Hall ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ โดยมี ศ. (พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย นายกสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นประธานกล่าวเปิดงาน พร้อมระดมผู้เชี่ยวชาญ นักธุรกิจ และผู้กำหนดนโยบายร่วมแลกเปลี่ยนแนวทางรับมือความเสี่ยงด้านน้ำ

ชูแนวคิดเปลี่ยน Water Risk สู่ Water Economy

ศ. (พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวว่า ประเทศไทยมีความผูกพันกับน้ำมาอย่างยาวนาน แต่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สภาพภูมิประเทศ และการขยายตัวของเมือง ทำให้รูปแบบความเสี่ยงเปลี่ยนไป ทั้งฝนตกหนักแบบสุดขั้ว น้ำท่วมฉับพลัน น้ำทะเลหนุน และภัยแล้ง เหตุการณ์น้ำท่วมในหลายพื้นที่สะท้อนให้เห็นว่า การช่วยเหลือเมื่อเกิดภัยพิบัติยังมีความจำเป็น แต่สิ่งที่ต้องยกระดับคือการเตรียมความพร้อมก่อนเกิดเหตุ

ทั้งการบริหารจัดการน้ำ ระบบเตือนภัย แผนอพยพ การดูแลกลุ่มเปราะบาง และประสิทธิภาพของระบบระบายน้ำ ซึ่งต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบและเชื่อมโยงกัน

นายกสภาจุฬาฯ ยังเสนอให้ประเทศไทยปรับมุมมองจากการจัดการน้ำในฐานะความเสี่ยงหรือภัยพิบัติ ไปสู่การบริหารจัดการน้ำที่สร้างความมั่นคงและโอกาสทางเศรษฐกิจ หรือเปลี่ยนจาก Water Risk สู่ Water Economy โดยใช้ข้อมูลและองค์ความรู้สนับสนุนการตัดสินใจและการลงทุนให้สอดคล้องกับความเสี่ยง

ตัวอย่างแนวทางจากต่างประเทศที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ ได้แก่ การเปิดพื้นที่ให้แม่น้ำรองรับน้ำหลากของเนเธอร์แลนด์ ระบบอุโมงค์ระบายน้ำใต้ดินของญี่ปุ่น และแนวคิด Sponge City ของจีน โดยย้ำว่าการรับมือภัยน้ำไม่ใช่ภารกิจของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคประชาชน และสถาบันการศึกษา เพื่อสร้างความพร้อมและลดความสูญเสียในระยะยาว

เปิดข้อมูล CEDoS จำลองฝนสุดขั้วกรุงเทพฯ ความละเอียด 5 กิโลเมตร

หนึ่งในประเด็นสำคัญของเวที TRUTH 1 – THE TRUTH WE CAN SEE หัวข้อ “กรุงเทพฯ จะรับมือ ‘ฝนสุดขั้ว’ ได้อย่างไร?” คือการนำเสนอระบบข้อมูลภูมิอากาศสุดขั้วความละเอียดสูง (CEDoS) ผลงานวิจัยของศูนย์กันก่อนท่วมร่วมกับ Massachusetts Institute of Technology (MIT) โดย Dr. Sai Ravela, Principal Research Scientist, Department of Earth, Atmospheric, and Planetary Sciences, MIT และ ผศ. ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และกรรมการวิชาการศูนย์กันก่อนท่วม

ระบบ CEDoS ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อจำลองและประเมินความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศรุนแรงในระดับพื้นที่ ด้วยความละเอียดประมาณ 5 × 5 กิโลเมตร โดยเริ่มศึกษาพื้นที่กรุงเทพฯ นำข้อมูลสภาพภูมิอากาศ หลักวิทยาศาสตร์ ข้อมูลดาวเทียม และเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาวิเคราะห์ร่วมกัน เพื่อแสดงภาพความเสี่ยงในอนาคตและสนับสนุนการวางแผนรับมือ

จุดสำคัญของเทคโนโลยีดังกล่าวคือการช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเห็นแนวโน้มความเสี่ยงในระดับพื้นที่ได้ละเอียดขึ้น นำไปใช้ประกอบการวางแผนโครงสร้างพื้นฐาน การระบายน้ำ และการปรับตัวของเมืองได้อย่างมีข้อมูลรองรับ ทั้งนี้ CEDoS เป็นเครื่องมือจำลองสภาพภูมิอากาศและประเมินความเสี่ยงในอนาคต ไม่ใช่ระบบพยากรณ์อากาศหรือแจ้งเตือนภัยแบบเรียลไทม์

ภาคธุรกิจยกระดับ Water Risk เป็น Business Risk

อีกหนึ่งเวทีสำคัญ TRUTH 2 – THE RISK WE MUST FACE หัวข้อ “เมื่อ Water Risk กลายเป็น Business Risk” เปิดมุมมองภาคเอกชนต่อผลกระทบจากความเสี่ยงด้านน้ำ โดยมี คุณวิกรม กรมดิษฐ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท อมตะ คอร์ปอเรชัน จำกัด (มหาชน) และประธานมูลนิธิอมตะ ร่วมแลกเปลี่ยนกับ คุณต้องใจ ธนะชานันท์ รองกรรมการผู้อำนวยการใหญ่ ผู้บริหารสูงสุดกลุ่มงานความยั่งยืนและกลยุทธ์ บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน)

ประเด็นสำคัญอยู่ที่การมองความเสี่ยงด้านน้ำให้เชื่อมโยงกับความต่อเนื่องทางธุรกิจ การลงทุน และการบริหารจัดการความยั่งยืน เนื่องจากน้ำไม่ได้เป็นเพียงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม แต่ยังเกี่ยวข้องกับต้นทุนการดำเนินงาน ห่วงโซ่อุปทาน และความสามารถในการแข่งขันของภาคธุรกิจในระยะยาว

ถอดบทเรียนควนสันติโมเดล สร้างความพร้อมจากระดับชุมชน

ขณะที่ TRUTH 3 – THE ACTION WE CAN TAKE นำเสนอวีดิทัศน์ “ควนสันติโมเดล เมื่อความรู้เรื่องน้ำกลายเป็นความพร้อมของคน” โดย คุณซากีย์ พิทักษ์คุมพล ที่ปรึกษาคณะกรรมการประจำมัสยิดควนสันติ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ถ่ายทอดแนวทางเตรียมความพร้อมรับมือภัยน้ำในระดับชุมชน

โมเดลนี้ให้ความสำคัญกับองค์ประกอบหลัก ได้แก่ การจัดเตรียมพื้นที่ปลอดภัย (Safe Haven) การอพยพ (Evacuation) การสื่อสาร (Communication) การดูแลกลุ่มเปราะบาง (Vulnerable Groups) รวมถึงการเตรียมความพร้อมและฝึกซ้อม (Preparedness & Drill) เพื่อให้ประชาชนสามารถรับมือสถานการณ์ได้อย่างเป็นระบบ ลดความสับสนและความสูญเสียเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน

เชื่อมข้อมูลสู่การเปลี่ยนแปลงระดับนโยบาย

สำหรับเวที FROM TRUTH TO NATIONAL ACTION หัวข้อ “เมื่อรู้ความจริง ประเทศไทยต้องเปลี่ยนอะไร” เป็นการเชื่อมโยงองค์ความรู้และข้อเท็จจริงด้านน้ำสู่การกำหนดทิศทางประเทศ โดยมี คุณชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และคุณดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองด้านนโยบายและแนวทางนำข้อมูลความเสี่ยงไปสู่การดำเนินงานจริง

ปิดท้ายด้วยช่วง CLOSING – THE TRUTH WE CHOOSE หัวข้อ “รู้ความจริงวันนี้ ไม่ต้องจ่ายราคาแพงในวันหน้า” โดย รศ.ดร.วิทยา วัณณสุโภประสิทธิ์ คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และประธานศูนย์กันก่อนท่วม สรุปสาระสำคัญจากเวที โดยเน้นการใช้ข้อมูลและองค์ความรู้เป็นเครื่องมือสำคัญในการเตรียมพร้อมรับมือความเสี่ยงด้านน้ำตั้งแต่วันนี้

เวที WATER RESILIENCE FORUM 4/2026 จึงสะท้อนโจทย์การบริหารจัดการน้ำของประเทศไทยที่ต้องเปลี่ยนจากการตั้งรับเมื่อเกิดภัย ไปสู่การประเมินความเสี่ยงและเตรียมพร้อมล่วงหน้า โดยใช้วิทยาศาสตร์ ข้อมูล เทคโนโลยี และความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเป็นกลไกสำคัญ

เพราะในวันที่ฝนสุดขั้วกลายเป็นความเสี่ยงที่กระทบทั้งเมือง เศรษฐกิจ และชีวิตประชาชน การลงทุนเพื่อเตรียมพร้อมก่อนเกิดภัยอาจเป็นต้นทุนที่ช่วยลดความสูญเสียได้มากกว่าการรอแก้ไขเมื่อความเสียหายเกิดขึ้นแล้ว